“Dat je in Nederland zoveel vrijheid hebt om zelf te kiezen, is bijzonder”

“Dat je in Nederland zoveel vrijheid hebt om zelf te kiezen, is bijzonder”, vertelt Liliane Nkurumziza die op 23-jarige leeftijd haar geboorteland ontvluchtte. “In Burundi konden we vaak niet naar school, omdat er bombardementen waren. De situatie is dan niet stabiel, ook niet in je hoofd. Je denkt aan overleven in plaats van leven.” In Nederland was het eerst moeilijk, maar inmiddels weet Liliane wat haar droombaan is en volgt ze de opleiding Maatschappelijke Zorg aan ROC Friese Poort. “Ik wil jongeren helpen om keuzes te maken, vol te houden en hun droom na te jagen”, zegt Liliane. “Zoals ik zelf heb gedaan.”  

In 2005 is Liliane vanuit Burundi naar Nederland gevlucht. In Nederland kreeg ze een verblijfsvergunning en ze verhuisde naar een klein dorpje bij Schagen. Ze vertelt: “Er waren hier weinig inburgeraars, dus werd ik in een gevorderdengroep geplaatst. Ik begreep er helemaal niets van en was eenzaam en ongelukkig. Dit komt nooit goed, dacht ik, deze taal ga ik nooit leren. Daarom heb ik gekozen voor een Engelstalige opleiding. In 2007 ben ik naar Leeuwarden verhuisd en ben ik de hbo-opleiding International Tourism Management gaan volgen. In 2009 ben ik getrouwd en voordat ik mijn opleiding had afgerond, had ik twee kinderen. Tegelijkertijd werkte ik in de fabriek om geld te verdienen.”

Afstand
De eerste jaren in Nederland waren zwaar voor Liliane: “Je spreekt de taal niet en komt uit een andere cultuur. In Burundi gaat contact maken vanzelf, je doet er geen moeite voor. Maar hier zitten mensen binnen. Je leert ze alleen kennen als je op ze afstapt en dat durfde ik niet, omdat ik de taal niet kende. Ik dacht ook dat mensen een vooroordeel over mij hadden, dat ze niet van mij hielden. Maar dat was alleen maar iets wat ik zelf had bedacht. Toch houd je daardoor afstand en blijf je alleen bij mensen uit je geboorteland.”  

Solliciteren
In 2012 rondde Liliane de opleiding met succes af en ging ze vol goede moed solliciteren. “Ik had mijn hbo-diploma en sprak vloeiend Engels en Frans, dus ik had er vertrouwen in. Pas toen besefte ik me dat ik in Friesland zat waar helemaal geen werk is in het internationale toerisme. Alle vacatures waren ver weg. Mijn man had een vast contract, dus wilden we ook niet verhuizen. Toen ik nergens een baan vond, ben ik maar fulltime in de fabriek gaan werken.”

Toekomst
Een aantal jaren werkte Liliane fulltime in de fabriek. “Hier kwam ik veel jonge vluchtelingen tegen. Ik vroeg ze waarom ze geen opleiding volgden. Hoe zagen ze hun toekomst? Wat gingen ze doen met de kansen die ze in Nederland hadden? Wilden ze altijd in de fabriek werken? Bijna allemaal zeiden ze dat de taal te moeilijk was, net zoals ik zelf had ervaren. Dus moedigde ik ze aan om door te zetten, om van iets beters te dromen. Laat de taal je toekomst niet blokkeren, zei ik. Tot ik opeens dacht: waarom zeg ik het tegen hen en niet tegen mezelf? Waarom heb ik zelf nog steeds de taal niet goed geleerd? Wat is dan míjn droom?”

Helpen
Lang hoefde Liliane daar niet over na te denken. “Ik merkte hoe leuk ik het vond om deze jonge mensen op weg te helpen. Maar om dat echt goed te kunnen doen, moest ik eerst mezelf helpen. Ik ben onderzoek gaan doen en vond de hbo-master Social Work, maar ik werd afgewezen, omdat mijn taal niet goed genoeg was en ik geen ervaring met het werk had. In die periode werd ook mijn contract bij de fabriek niet verlengd en ik zat thuis met een uitkering. Toen ben ik vrijwilligerswerk gaan doen bij Vluchtelingenwerk op het AZC in Drachten. Daar ontmoette ik een vrijwilligster in dezelfde situatie als ik. Ze had ook een hbo-opleiding in een andere richting, maar volgde nu de niveau 4 mbo-opleiding Maatschappelijke Zorg bij ROC Friese Poort. Daar had ik nog niet aan gedacht, dat ik ook een stapje terug zou kunnen doen in opleidingsniveau. Ik heb onderzoek gedaan naar de opleiding Maatschappelijke Zorg en dacht: ja, dit is het. Dit is wat ik wil doen met mijn leven!”

Opleiding
Toen ze zich aanmeldde bij ROC Friese Poort leek taal hier ook even een probleem te worden, maar Liliane beloofde dat ze daar hard aan zou werken. ROC Friese Poort hielp haar op weg met een taalcoach. “Ik ben in september begonnen aan deze tweejarige opleiding in het volwassenenonderwijs en het gaat heel goed. Mijn Nederlands is nu al veel beter. Ik ga één dag naar school, loop twee dagen stage bij Vluchtelingenwerk en sta twee dagen in de fabriek. En dan heb ik natuurlijk nog de zorg voor mijn drie kinderen. Het is zwaar, maar dat maakt me niet uit.”

Dromen
Liliane weet nu wat haar droombaan is en gaat daar volledig voor: “Ik wil jongeren helpen die niet naar school gaan. Ik wil ze de mogelijkheden laten zien en de juiste vragen stellen: Wat is jouw droom? Wat kun je goed, waar word je blij van? Het antwoord zit in deze jongeren, maar iemand moet de juiste vragen stellen om het eruit te krijgen. Sommige jongeren hebben ouders die ze hierin begeleiden en stimuleren, maar sommige ook niet. Ik wou dat iemand mij had geholpen toen ik net in Nederland was. Je hebt op zo’n moment iemand nodig die je motiveert, die in je gelooft en je erdoorheen helpt. Iemand die zegt: je bent intelligent genoeg, je moet doorzetten. Je leven bestaat niet alleen uit geld verdienen, kijk naar de toekomst en kies voor werk waar je blij van wordt. Durf je dromen waar te maken!”

Voorbeeld
Nu Liliane met haar opleiding bezig is, kan ze de jongeren in de fabriek nog beter motiveren. Liliane: “Maar het mooiste is, dat ik nu een voorbeeld kan noemen: mezelf! Ik zeg dan: ‘Ik heb drie kinderen en ben ouder dan jij. Als ik mijn leven kan veranderen en de taal kan leren, kan jij dat ook. Het is niet altijd gemakkelijk, je moet hard werken. Maar kijk naar mij!’”